Patrick Vandenameele (CEO-elect van imec): “We moeten durven opschalen, anders valt ons onderzoek op een droge bodem”

Vlaams onderzoek scheert internationaal hoge toppen, maar de weg van het lab naar de markt blijft een moeizaam parcours. Volgens Patrick Vandenameele (imec) ligt het probleem bij de vertaalslag: “Valorisatie vraagt niet alleen om patenten, maar om snelheid, durf en kapitaal.”

In internationale rankings voor onderzoek en publicaties staat Vlaanderen steevast in de kopgroep. Toch vertaalt die academische excellentie zich niet evenredig in industriële dominantie. Voor Patrick Vandenameele is de diagnose helder: we hebben een valorisatieprobleem.

Uit een studie blijkt dat Vlaanderen goed scoort op het vlak van onderzoekspublicaties, maar dat dat niet evenredig is met het aantal patenten. Is dat een probleem?

“Op zich niet. Een patent is slechts één van de manieren om een idee te beschermen. We moeten het aantal patenten zeker blijven meten, maar een patent is maar het begin. Valorisatie is veel meer dan dat: we moeten heel die keten goed krijgen. Je moet een echt probleem oplossen, mensen hebben die dat probleem snappen en over de middelen beschikken om snel genoeg marktleider te worden.”

Waar ligt het probleem dan?

“Het gaat vooral over snelheid en executie. In Vlaanderen, maar eigenlijk in heel Europa, zijn we supersterk in onderzoek, maar slagen we er niet in om de grote revoluties zoals AI of genomics echt te verzilveren. Het zijn uiteindelijk vaak weer Amerikaanse of Chinese bedrijven die de commerciële winst claimen. Dat komt onder meer omdat het in de VS veel gemakkelijker is om kapitaal aan te trekken. Zij gaan direct voor die schaalvergroting.”

Is gebrek aan doorgroeikapitaal de grootste rem?

“Zeker. Bij imec lanceren we voortdurend nieuwe start-ups, die meer zijn dan ‘gekiemde zaadjes’. We bouwen bedrijven met twintig of vijftig medewerkers, door ons gefinancierd. Maar dan zie je dat ze niet kunnen springen. Dat ligt bijna nooit aan de technologie, maar aan de financierings ‘Valley of Death’. We missen in Vlaanderen de mentaliteit om groots te denken, om te durven opschalen in plaats van organisch te groeien. Die mindset moet echt veranderen. Het activeren van kapitaal zou een hoofdzaak moeten worden. We hebben nood aan een scale-up investment policy die het internationale speelveld begrijpt. Anders valt ons onderzoek op een droge bodem.”

Hoe kan imec die kloof helpen overbruggen?

“Wij zien onszelf als de brug tussen universiteiten en de industrie. Universiteiten komen met de meest excellente doorbraken, maar de industrie pikt die pas op als er consensus is over de toepassing van die technologie. Onze rol is om die mogelijkheden te evalueren en er een platform van te maken, bijvoorbeeld via pilootlijnen waar je prototypes kan maken. Daarnaast zetten we vol in op start-ups. Niet alleen door ze op te richten, maar ook door hun ambitieniveau te verhogen en het juiste personeel aan te trekken. We moeten start-up ondernemers de mindset geven dat ze niet alleen organisch kunnen groeien, maar dat ook kan door overnames te doen of internationaal kapitaal aan te trekken.”

Wat is volgens jou dé onmisbare schakel om innovatie in Vlaanderen te versnellen?

“Er is nood aan een scherpere strategische beleidsagenda. Kiezen en snelheid maken zijn belangrijker dan 100 procent de juiste keuze maken. Kijk naar Taiwan: zij hebben heel strategisch gekozen om te investeren in de hele keten van chips maken en zijn nu een globale marktleider. Wij moeten ook durven kiezen voor sectoren, denk aan de hardware voor AI en robotica. Kijk naar de marge die we nu aan het buitenland betalen voor computerinfrastructuur. Die is gigantisch. Als we een klein deel daarvan strategisch in eigen start-ups en productiecapaciteit steken, herwinnen we onze soevereiniteit.”

Kunnen we die inhaalbeweging nog maken?

“Het is niet te laat, maar het is wel dringend. De geopolitieke context zorgt dat er nu een momentum is voor Europa om terug aan zet te komen. We moeten vooral stoppen met klein te denken. Als we de ambitie hebben om de welvaart voor de volgende generaties veilig te stellen, moeten we nu de barrières in regelgeving en kapitaal wegwerken en voluit durven gaan voor de industrie van de toekomst.”